Một bài tổng quan được xuất bản trên Cell Biology and Toxicology vào tháng 2 vừa qua, tổng hợp dữ liệu từ 44 nghiên cứu in vivo (2018–2025) đã làm nổi bật một khía cạnh còn chưa được quan tâm đúng mức trong sức khỏe động vật: mối tương tác giữa độc tố nấm mốc, hệ vi sinh vật đường ruột và các rối loạn chức năng gan.
Mối liên hệ chặt chẽ giữa rối loạn hệ vi sinh đường ruột và tổn thương gan
Một trong những thông điệp chính của bài tổng quan là sự cần thiết phải tiếp cận sức khỏe động vật theo hướng toàn diện thông qua trục ruột – gan. Những thay đổi của hệ vi sinh vật do phơi nhiểm với các độc tố nấm mốc (đặc biệt là DON, AFB1, ZEN hoặc OTA), dẫn đến tăng tính thấm của hàng rào ruột, tạo điều kiện cho các hợp chất gây viêm tác động vào gan. Điều này kích hoạt stress oxy hóa, phản ứng viêm và tổn thương tế bào gan. Những biến đổi này thường được ghi nhận thông qua sự gia tăng các enzyme chủ chốt (ALT, AST) và các dấu ấn oxy hóa.
Cơ chế được đề xuất: khi hàng rào ruột bị suy yếu, gan trở thành tuyến phòng thủ đầu tiên
Các nghiên cứu cho thấy những thay đổi lặp đi lặp lại của hệ vi sinh vật, đặc trưng bởi sự suy giảm các loài vi khuẩn bảo vệ và/hoặc vi khuẩn sản xuất axit béo chuỗi ngắn (SCFA) như Akkermansia, Roseburia, Prevotella, đồng thời gia tăng các nhóm vi khuẩn có xu hướng gây viêm như Proteobacteria. Sự mất cân bằng này làm suy giảm tính toàn vẹn của hàng rào ruột, đặc biệt là làm thay đổi chất nhầy và các liên kết chặt giữa các tế bào biểu mô, từ đó tạo điều kiện cho độc tố và các hợp chất gây viêm đi vào gan.
Tác động kết hợp
Bài báo nhấn mạnh tác động đồng thời của độc tố nấm mốc lên chức năng gan và hệ vi sinh vật đường ruột, làm tăng cường các tác động bất lợi thông qua các cơ chế kết hợp như gây stress oxy hóa, kích hoạt miễn dịch và rối loạn hệ vi sinh.
Bằng việc làm rõ cơ chế tương tác hai chiều giữa ruột và gan, nghiên cứu này đã khẳng định vai trò then chốt của hệ vi sinh vật trong cơ chế gây độc của độc tố nấm mốc, đồng thời mở ra các chiến lược quản lý và phòng ngừa dựa trên giải pháp điều hòa hệ vi sinh vật.
Tham khảo :
Lázaro, Á., Frangiamone, M., de las Heras, M. và cộng sự. Độc tố nấm mốc, thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột và bệnh gan ở động vật: Một tổng quan phạm vi. Cell Biol Toxicol 42, 39 (2026). https://doi.org/10.1007/s10565-026-10156-5
