Khi đánh giá nguy cơ từ độc tố nấm mốc, chúng ta thường tập trung vào từng loại độc tố riêng lẻ: DON, fumonisin, zearalenone, aflatoxin hoặc ochratoxin A. Tuy nhiên, trong điều kiện thực tế, vật nuôi hiếm khi chỉ phơi nhiễm với một loại độc tố nấm mốc. Việc phơi nhiễm đồng thời với nhiều loại độc tố nấm mốc ngày càng được ghi nhận là tình trạng phổ biến, chứ không phải trường hợp ngoại lệ. Các khảo sát trên toàn cầu liên tục ghi nhận sự hiện diện đồng thời của nhiều loại độc tố trong thức ăn chăn nuôi, trong đó DON, ZEN, AFB₁, fumonisin và OTA thường được phát hiện cùng nhau.
Vì sao điều này lại quan trọng? Bởi độc tính của một hỗn hợp không phải lúc nào cũng có thể dự đoán chỉ bằng việc đánh giá riêng từng loại độc tố nấm mốc. Tùy vào sự kết hợp, các độc tố có thể tạo ra tác động cộng dồn hoặc thậm chí hiệp đồng, gây ra ảnh hưởng sinh học lớn hơn mức dự kiến khi vật nuôi phơi nhiễm riêng lẻ với từng độc tố.
Ở cấp độ tế bào, nhiều độc tố nấm mốc có thể cùng tác động thông qua các cơ chế chung. Việc phơi nhiễm kết hợp có thể làm gia tăng stress oxy hóa, phá vỡ sự cân bằng giữa các dạng oxy phản ứng và hệ thống phòng vệ chống oxy hóa. Điều này có thể góp phần gây tổn thương tế bào và mô, đồng thời ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng như gan, thận và đường tiêu hóa.
Hậu quả không chỉ dừng lại ở việc gây độc tính lên các cơ quan. Phơi nhiễm với nhiều độc tố nấm mốc có thể làm suy giảm hệ miễn dịch, từ đó có thể khiến vật nuôi dễ mắc bệnh hơn; đồng thời, một số tổng hợp độc tố có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Cuối cùng, những tác động này dẫn đến các hậu quả rõ rệt trong thực tế: Vật nuôi ăn ít hơn, chậm lớn, sử dụng thức ăn kém hiệu quả, suy giảm khả năng sinh sản, giảm sản lượng sữa hoặc trứng và trong trường hợp nghiêm trọng, tăng tỷ lệ tử vong.
Vì vậy, thông điệp chính rất rõ ràng: nguy cơ từ độc tố nấm mốc cần được đánh giá dựa trên việc vật nuôi có thể phơi nhiễm đồng thời với nhiều độc tố, thay vì xem xét từng độc tố riêng lẻ. Vì vậy, cần đánh giá toàn diện tình trạng nhiễm độc tố trong thức ăn để dự đoán chính xác hơn những nguy cơ thực tế đối với sức khỏe và năng suất của vật nuôi đang phải đối mặt.
Tham khảo : Akinmoladun O.F. et al., 2025. Đa nhiễm độc tố nấm mốc trong thức ăn chăn nuôi: Tác động đến sức khỏe vật nuôi, năng suất và an toàn thực phẩm. Toxins 17, 365.
